17:08

Meseleniz incelendi. Tipiktir. Enstitümüzün "eski dünya problemleri" şubesi bu seriye dahil birçok
müşahedeleri toplamıştır. Hadiseyi sizin psikologlarınızın yaptığı gibi sadece bir ilmin, psikolojinin ışığında
aydınlatmağa imkân yoktur. Eski dünya ilminin en büyük hatalarından biri de, ihtisas bölümlerine ayrılan
ilimlerin "bütün" ü gözden kaçırdıkları için hiç bir hadiseyi esaslı ve doğru izah edemediklerini anlamamış
olmalarıydı. Simeranya ilminde "fizik hadise", "biyolojik hadise", "sosyal hadise", diye birbirinden ayrı vak'a
serileri yoktur. Bu hadiseler, "bütün"ün ışığı altında incelenir. Bir şeyin içinde her şey mevcut olduğu için
bir mesele bir meseleyi bünyesinde taşır. Meselâ insan ruhunu anlamadan atomu izah etmek mümkün
değildir. Dalga mekaniği ile hazım fonksiyonu, yahut bir öksürükle gökte bir yıldızın düşmesi arasında sıkı
münasebetler vardır ve bunlar bir büyük oluş prosesinin ayrı ayrı görünüşleridir. Enstitümüz aşk
hadiselerine ait müşahedeleri toplar ve "insan bütünü incelemeleri merkezi" ne yollar. Sizin meseleniz
çoktandır incelenmiş olduğu için, sadece vak'a hususiyeti bakımından dosyaya konmuştur. Hadise sizin
dünyanızda göründüğü gibi sadece psikolojik, hattâ sosyal değildir. Her hadise gibi insan bilgisinin bütün
şubelerini aynı plân içinde ilgilendirmektedir. Eğer böyle toplu bir inceleme metodu kullanılmazsa, tek
cephesi içinde hiç bir hadise bize tatmin edici şeyler söylemez. Eski dünya ilminin mahiyetleri
kavramaktaki aczi bundandı ve onları inkâra kadar varması bir çıkmazdan başka bir çıkmaza düşmesinin
neticesiydi. Simeranyanın ilim görüşü hakkında size bu iptidaî(basit) bilgiyi vermeye mecburum. Yoksa
sevgilinizin küçücük bir his yalanıyle bütün varlığın zıtlık prensibi arasındaki münasebeti kavramanız
mümkün olmaz. Eski dünyada, bundan yüz elli sene evveline varıncaya kadar, bütün hayat şekillerini,
sosyal müesseseleri ve meslekleri saran yalan, bir tekâmül zarureti olduğu kadar, "kutuplaşma dramı" adini verdiğimiz bir "dip zıtlık" gerçeğinin de zarurî neticesidir. Evvelâ bu gerçek hakkında Simeranya
düşüncesini
size anlatmamız lâzımdır.

peyami safa - yalnızız