21:02

— Sadece zenginler mi iyi yaşarlar? Namuslu insanlar, fakirken de iyi bir hayat sürebilirler.
— Hımm... Belki haklısın. Fakat şu da var ki Liza, insan, mutluluğunu pek görmez, nedense
hayatın hep üzüntüleri, sıkıntıları görünür ona. Fakat bir an olsun gerçeği görebilsek, aslında
mutlu olacak birçok nedenin olduğunu görürüz. Bence mutluluk; her şeyin yolunda gittiği,
kocanın seni çok sevdiği, koruduğu, bir an bile ayrı kalmak istemediği bir ailede vardır.
Sıkıntılı günleri olsa bile, karı-koca mutludurlar. Sıkıntı çekmeyen insan yoktur zaten. Eğer
evlenirsen bir gün, bunu sen de anlarsın... Bir de sevdiğin bir adamla evlenirsen, evliliğinin ilk
yılları rüya gibi geçer. Birbirini seven karı-koca arasındaki kavgalar, her zaman tatlıya
bağlanır. Hatta bazı kadınlar, kocalarını sevdikleri ölçüde, çok kavga ederler. Ben tanıdım
böyle birisini. Kocasına, "Seni sevdiğimden kavga ediyorum, yanlış anlama sakın," derdi.
İnsanın sevdiği kişiye eziyet ettiğini hiç duymuş muydun?
Kadınlardan daha çok çıkar böyle tipler. Eziyet ederken, "Bu sıkıntıya katlansın ki, ben onu
birazdan sevip okşayacağım," diye düşünürler. Evin tüm neşesi bu kadınlardır. İnan bana, çok
namuslu, huzur ve mutluluk dolu bir hayattır bu... Bunun yanında çok kıskanç kadınlar da
vardır. Böyle bir kadını da tanıdım. Kocası dışarı çıktığı an hemen bir merak sarar onu, "acaba
nereye, hangi kadına gitti" diye. Sonra da kocasının peşine düşüp gizli gizli takip eder.
Yaptığının hiç de hoş bir davranış olmadığını kendisi de bildiği halde, kendisini durduramı-
yordu. Bütün bunları yapmasının nedeni, kocasını çok sevmesiydi. Kavgalardan sonraki
barışmalar, (affederek ya da özür dileyerek farketmez) tadılacak en güzel hazdır. Öylesine mutlu eder ki karı-kocayı
bu durum, sanki yeni tanışmış ya da evlenmiş gibi hissederler kendilerini. En önemli
noktalardan biri de şudur ki, kan-kocanın sevişmelerinden hiç kimsenin haberi olmamalı, bu
konular kimseye anlatılmamalıdır. Sıkıntılarını öz annelerinden bile gizlemeli, aralarında
hakem olmasını istememelidir-ler. Karı-kocanın en iyi hakemi ancak kendileri olabilir. Aşkın
bir kutsallığı vardır, bunu sarsmamak için tüm yabancı bakışlardan sakınmak gerekir. Böylece
aşkın kutsallığı daha da artacak ve tam anlamıyla mutluluk yaşanacaktır. Sonuçta karı-koca
arasındaki saygı da pekişecektir; evliliğin temeli de saygıdır zaten. Eğer severek ev-
lenmişlerse, bunu neden söndürsünler ki?.. Aşkın devamının bir yolu yok mudur? Ben,
olmadığını zannetmiyorum. Adam, çok onurlu ve iyi bir insansa aşkını tüketmez. Evliliğin ilk
yıllarında yaşanan ateşli aşk, yerini güçlü bir sevgiye bırakacaktır elbette. Zaman geçtikçe
karı-koca arasındaki ilişki daha da kuvvetlenir, her şeylerini beraber ve birbirlerine danışarak
yaparlar. Bir de çocukları oldu mu, en kötü günleri bile mutlu geçer onların. Yeter ki
sevgilerinde ve güvenlerinde azalma olmasın. Çocuklar için çalışmak, fedak‹rlıkta bulunmak
da büyük bir zevktir. Gelecekte de bütün bu yapılanlar için çocuklar sana sevgi duyacaklardır.
Yani gelecek için sevgi yatırımında bulunuyorsun sen. Çocuklar büyüdükçe seni kendilerine
örnek ve yaslanacakları bir kuvvet olarak görürler. Sonra, şunu da hissedersin ki, öldüğünde
senin duyguların ve fikirlerinle beraber olacaklardır onlar. Çünkü kendilerine seni örnek
almışlardır. Çocuk sahibi olmak, gerçekten de kutsal bir görevdir. Anne ile babayı birbirine
yaklaştıran en önemli unsurlardandır. Bazıları da çocuk yetiştirmenin zor olduğunu söyler.
Bence böylesine kutsal bir göreve laf söylenmemeli
Liza! Küçük çocukları sever misin? Ben bayılırım. Düşünsene; küçücük, pembe yanaklı bir
oğlun var ve memeni emip duruyor. Erkeklerden hiçbirinin, kucağında çocuk olan bir kadına
kötü gözle bakacağım zannetmiyorum. Pembe yanaklı bebek oynadıkça, minicik ellerini,
ayaklarını hareket ettirdikçe insanın gülesi gelir. Bir de insana uzun uzun, her şeyden anlar
gibi bakmaları vardır. Meme emerken elleriyle sıkar, Kendince bazı oyunlar oynar. Babası
yanlarına geldiğinde meme emmeyi bırakır, başını arkaya atarak babasına güler" gülecek bir
şey varmış gibi... Sonra doğrularak tekrar meme emmeye devam eder. Dişleri çıktığında ise
annesinin memesini ısırır, sonra da "Bak, nasıl ısırdım?" der gibi bir bakış fırlatır. Çocuk, bir
ailenin mutluluk kaynağıdır- Hayır, hayır Liza! İnsan, ancak yaşamı öğrendikten sonra
başkalarını eleştirebilir.



dostoyevski - yeraltından notlar